CITIC टॉवरवर विमान कोसळले अन् पुरावेच नष्ट केले! Chinaच्या 'सायबरस्पेस ॲडमिनिस्ट्रेशन'चा आंतरराष्ट्रीय स्तरावर खळबळजनक कारनामा

  बीजिंगमध्ये भीषण विमान अपघात सोशल मीडियावरून फोटो गायब सेन्सॉरशिप आणि सुरक्षेवर प्रश्नचिन्ह Beijing plane crash CITIC tower 2026 : जागतिक ...

 

बीजिंगमध्ये भीषण विमान अपघात

सोशल मीडियावरून फोटो गायब

सेन्सॉरशिप आणि सुरक्षेवर प्रश्नचिन्ह

Beijing plane crash CITIC tower 2026 : जागतिक स्तरावर हुकूमशाही आणि कडक डिजिटल सेन्सॉरशिपसाठी कुप्रसिद्ध असलेल्या चीनमधून पुन्हा एकदा एक धक्कादायक आणि तितकीच संशयास्पद बातमी समोर आली आहे.चीनची राजधानी बीजिंगमधील सर्वात उंच आणि भव्य समजल्या जाणाऱ्या ५२८ मीटर (१,७३२ फूट) उंच ‘सिटिक टॉवर’, ज्याला स्थानिक पातळीवर ‘चाईना झुन’ ( म्हटले जाते, या इमारतीला एका छोट्या विमानाने भीषण धडक दिली. ही घटना घडताच संपूर्ण परिसरात एकच खळबळजा उडाली. या अपघातात विमानाचा वैमानिक जागीच ठार झाला असून, इमारतीमधील व परिसरातील १३ जण गंभीर जखमी झाले आहेत. विमानाची धडक इतकी जोरदार होती की, १०८ मजली इमारतीच्या वरच्या भागातील दोन प्रचंड मोठ्या काचेच्या तावदाने फुटून तिथे एक मोठे भगदाड पडले, तर विमानाचे पंख आणि अवशेष खाली रस्त्यावर विखुरले गेले.

परंतु, या भीषण अपघातापेक्षाही जास्त धक्कादायक बाब म्हणजे, अपघात घडल्यानंतर अवघ्या काही मिनिटांतच चिनी प्रशासनाने इंटरनेटवर राबवलेली ‘डिजिटल नाकेबंदी’ होय. घटनास्थळी उपस्थित असलेल्या शेकडो प्रत्यक्षदर्शींनी आपल्या मोबाईल कॅमेऱ्यात कैद केलेले व्हिडिओ, जळणाऱ्या ढिगाऱ्याची छायाचित्रे आणि अपघाताचे थेट वर्णन करणाऱ्या पोस्ट चिनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवरून अचानक अशा प्रकारे गायब झाल्या, जणू काही तिथे कोणती दुर्घटना घडलीच नव्हती. चीनच्या या संशयास्पद हालचालींमुळे आता संपूर्ण जगातील विमान वाहतूक तज्ञ आणि राजकीय विश्लेषकांचे कान टोकारले गेले असून, बीजिंग प्रशासन या अपघाताच्या आडून स्वतःचे कोणते अपयश किंवा गुपित लपवण्याचा प्रयत्न करत आहे, असा गंभीर प्रश्न उपस्थित केला जात आहे.

चिनी इंटरनेट सेन्सॉरशिपचे क्रूर जाळे: ‘ग्रेट फायरवॉल’ कशी झाली सक्रिय?

चीनमधील इंटरनेट व्यवस्था ही जगातील इतर लोकशाही देशांपेक्षा पूर्णपणे भिन्न आणि नियंत्रित आहे. चीन सरकार ‘ग्रेट फायरवॉल’ या अत्याधुनिक डिजिटल भिंतीच्या माध्यमातून देशातील प्रत्येक ऑनलाइन हालचालीवर चोवीस तास पाळत ठेवते. बीजिंगमध्ये सिटिक टॉवरवर ‘सनवर्ड एसए ६० एल ऑरोरा’ हे स्वदेशी बनावटीचे क्रीडा विमान कोसळल्यानंतर लगेचच चीनची मुख्य इंटरनेट सेन्सॉरशिप एजन्सी, म्हणजेच ‘सायबरस्पेस ॲडमिनिस्ट्रेशन ऑफ चायना’ (CAC) वेगाने सक्रिय झाली आणि त्यांनी संपूर्ण चिनी इंटरनेट विश्वाचा ताबा घेतला.

सर्वात आधी त्यांनी ‘कीवर्ड ब्लॉकिंग’ ही रणनीती वापरली. चीनमधील ट्विटर समजले जाणारे ‘Weibo’, संवाद साधण्याचे माध्यम ‘WeChat’ आणि टिकशॉकचे चिनी रूप असलेले ‘Douyin’ या सर्व प्लॅटफॉर्म्सवर ‘बीजिंग विमान अपघात’, ‘विमानाला आग’, ‘सिटिक टॉवर क्रॅश’ आणि ‘विमान अपघात’ यांसारखे शब्द तात्काळ सर्च इंजिनमधून ब्लॉक करण्यात आले. यामुळे कोणताही चिनी नागरिक या विषयावर शोध घेऊ शकत नव्हता. त्याहून पुढे जाऊन, ज्या धाडसी स्थानिक नागरिकांनी अपघाताचे फोटो किंवा व्हिडिओ अपलोड करण्याचा प्रयत्न केला, त्यांची अकाउंट्स काही मिनिटांतच निलंबित करण्यात आली. सध्या या अपघाताविषयी जी काही मर्यादित माहिती समोर येत आहे, ती केवळ ‘शिन्हुआ’ (Xinhua) आणि ‘ग्लोबल टाइम्स’ (Global Times) सारख्या चीनच्या सरकारी वृत्तसंस्थांद्वारे कमालीची फिल्टर करून, म्हणजे स्वतःला सोयीची ठरेल अशीच प्रसिद्ध केली जात आहे.

भयानक सत्य दडपण्यामागे चीनची ‘ही’ ३ मुख्य कारणे

आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील राजकीय आणि संरक्षण तज्ञांच्या मते, चीनने या अपघाताच्या प्रतिमा आणि पुरावे जगासमोर येण्यापासून रोखण्यामागे अत्यंत विचारपूर्वक आखलेली तीन मुख्य कारणे आहेत:

१. ‘सामाजिक स्थिरतेचा’ खोटा देखावा निर्माण करणे: चिनी कम्युनिस्ट पक्षाला (CCP) नेहमीच एकच मोठी भीती सतावत असते, ती म्हणजे देशातील जनतेमध्ये सरकारविरोधात असंतोष किंवा घबराट पसरणे. बीजिंगचा हा मध्यवर्ती व्यावसायिक जिल्हा अत्यंत व्हीआयपी क्षेत्र मानला जातो. हे क्षेत्र चीनच्या सर्वोच्च नेत्यांचे निवासस्थान आणि सरकारी संकुल असलेल्या ‘झोंगनानहाई’  पासून अवघ्या २० मिनिटांच्या अंतरावर आहे. एवढ्या अतिसुरक्षित क्षेत्रात विमान थेट सर्वात उंच इमारतीला धडकते, यामुळे सरकारची सुरक्षा यंत्रणा किती पोकळ आहे, हे उघड झाले असते. जनतेचा प्रशासनावरील विश्वास उडू नये आणि ‘सर्वकाही शांत व सुरक्षित आहे’ असा खोटा देखावा दाखवण्यासाठी हा तात्काळ डिजिटल ब्लॅकआउट लागू करण्यात आला.

२. स्वदेशी विमान वाहतूक उद्योग आणि पायाभूत सुविधांची प्रतिमा वाचवणे: चीन सध्या जागतिक स्तरावर स्वतःला एक मोठी विमान वाहतूक बाजारपेठ म्हणून प्रस्थापित करत आहे. तसेच ते आपल्या स्वतःच्या देशात बनवलेल्या विमानांना (जसे की प्रगत C919 विमान) आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत प्रमोट करत आहेत. अपघातग्रस्त झालेले विमान देखील चीनमध्येच तयार झालेले एक यशस्वी मॉडेल होते. अशा वेळी राजधानीच्या मध्यभागी झालेल्या विमान अपघाताच्या प्रतिमा बाहेर गेल्यास चीनच्या तांत्रिक क्षमतेवर आणि सुरक्षित पायाभूत सुविधांच्या दाव्यांवर जागतिक स्तरावरून चिखलफेक झाली असती. पाश्चात्य देशांना किंवा व्यावसायिक प्रतिस्पर्ध्यांना चीनच्या तांत्रिक अपयशावर बोट ठेवण्याची संधी मिळू नये, हा यामागील मुख्य हेतू होता.

३. परदेशी गुप्तचर संस्था आणि स्वतंत्र तपासाला रोखणे: आजचे युग हे ‘ओपन सोर्स इंटेलिजन्स’ (OSINT) चे आहे, जिथे इंटरनेटवर उपलब्ध असलेल्या एका छोट्या व्हिडिओ क्लिप किंवा फोटोवरून जगभरातील स्वतंत्र विमान वाहतूक तज्ञ अपघाताचे मूळ कारण शोधून काढू शकतात. हे विमान आपल्या ठरलेल्या मार्गावरून अचानक का भरकटले? हा वैमानिकाचा निष्काळजीपणा होता, विमानाचे इंजिन निकामी झाले होते की एखादा अंतर्गत घातपात होता? या प्रश्नांची उत्तरे चीनला स्वतःपाशीच मर्यादित ठेवायची आहेत. चिनी सरकारला असे मुळीच वाटत नाही की त्यांच्या अधिकृत आणि मॅनिपुलेटेड तपास अहवालापूर्वी जगातील कोणत्याही स्वतंत्र संस्थेने निष्कर्षावर पोहोचावे.

माहिती आणि सत्य दडपण्याचा चीनचा काळा इतिहास

बीजिंगमधील या ताज्या विमान अपघातानंतर झालेली सेन्सॉरशिप ही कोणतीही नवीन घटना नाही. चीनचा स्वतःच्या चुका आणि देशातील मोठ्या दुर्घटना दडपण्याचा एक अत्यंत मोठा आणि काळा इतिहास राहिलेला आहे. यापूर्वीच्या काही प्रमुख घटनांवर नजर टाकल्यास चीनच्या या रणनीतीची भीषणता स्पष्ट होते:

२०११ चा वेन्झो ट्रेन अपघात : चीनमध्ये एका हाय-स्पीड बुलेट ट्रेनचा भीषण अपघात झाला होता. त्यावेळी चिनी अधिकाऱ्यांनी अपघाताचा सखोल तपास करण्याऐवजी आणि मृतदेहांचा शोध घेण्याऐवजी, अपघाताचे फोटो आंतरराष्ट्रीय मीडियात जाऊ नयेत म्हणून घटनास्थळीच एक प्रचंड मोठा खड्डा खणून ट्रेनचे डबे आणि ढिगारा मातीत पुरून टाकला होता. या अमानुष कृत्यामुळे संपूर्ण जगात चीनच्या विश्वासार्हतेची लक्तरे वेशीवर टांगली गेली होती.

२०२२ चा एमयू५७३५ अपघात : चायना ईस्टर्न एअरलाइन्सचे बोईंग ७३७ विमान ग्वांग्शीच्या दुर्गम डोंगराळ भागात अत्यंत संशयास्पद रित्या सरळ रेषेत खाली येऊन कोसळले होते, ज्यामध्ये १३२ निष्पाप लोकांचा मृत्यू झाला होता. या अपघातानंतरही चिनी सरकारने सोशल मीडियावरून अपघाताशी संबंधित आणि नातेवाईकांच्या आक्रोशाच्या लाखो पोस्ट अवघ्या काही तासांत डिलीट केल्या. अत्यंत आश्चर्याची बाब म्हणजे, आज २०२६ उजाडले तरी त्या अपघाताचा मुख्य ‘ब्लॅक बॉक्स' अहवाल चीनने जगासमोर पूर्णपणे आणलेला नाही.

२०२२ चा बीजिंग हेलिकॉप्टर अपघात: याच बीजिंग शहरात २०२२ मध्ये झालेल्या एका लष्करी हेलिकॉप्टर अपघातात दोन कुशल वैमानिक ठार झाले होते, परंतु त्या घटनेची कोणतीही सविस्तर माहिती किंवा कारण चिनी नागरिकांना कधीच समजू शकले नाही.

जागतिक विमान वाहतूक सुरक्षेला पारदर्शकतेच्या अभावाचा मोठा फटका

‘इंटरनॅशनल सिव्हिल एव्हिएशन ऑर्गनायझेशन’  च्या आंतरराष्ट्रीय नियमांनुसार, जगात कुठेही विमान अपघात झाल्यास त्याची माहिती आणि छायाचित्रे सार्वजनिक करणे अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते. कारण या प्रतिमा केवळ दुःखद नसतात, तर त्या विमानातील तांत्रिक त्रुटी आणि सुरक्षा सुधारण्यासाठी महत्त्वपूर्ण डिजिटल पुरावे असतात. चीनने सिटिक टॉवर दुर्घटनेचे फोटो हटवून स्वतःची राजकीय प्रतिमा तात्पुरती वाचवली असेल, परंतु त्यांच्या या अपारदर्शक कारभारामुळे जागतिक विमान वाहतूक क्षेत्रातील विश्वासाला पुन्हा एकदा मोठा तडा गेला आहे. जोपर्यंत चीन आपली हुकूमशाही सेन्सॉरशिप बाजूला ठेवून सत्य जगासमोर आणत नाही, तोपर्यंत बीजिंगच्या आकाशातील सुरक्षा नेहमीच संशयाच्या भोवऱ्यात राहील.